قابل تغيير است ولى طرز بر طرف كردن اين نيازها در طول تاريخ مختلف و متغيّر بوده است . بنابراين ، اصل نيازهاى بشر ثابت و فروع و چگونگى برآورده كردن آن نيازها متغيّر است . قوانين و احكام اسلامى نيز چنين است ، اصولى ثابت و هماهنگ با فطرت بشر دارد ، و فروع متغيّر كه در طول زمان‌ها و مكان‌ها در ضمن عناوين ثانويّه تغيير مىنمايد و هر زمان در لباسى جديد بروز و ظهور پيدا كرده و بسيارى از مسائل مستحدثه را حل مىكند . از اين بحث روشن مىشود كه اساساً تعارضى بين نيازهاى متغيّر انسان و قوانين ثابت دين وجود ندارد ، تا در پى رفع آن باشيم . چند نمونه از مسائل مستحدثه : با توجّه به آثارى كه براى عناوين ثانويّه گفته شد بايد به سراغ چند نمونه از مسائل مستحدثه كه با عناوين ثانويّه حل مىشود ، برويم و چگونگى استدلال و استناد به آن را توضيح دهيم تا الگويى براى ساير مسائل باشد . 1 . احداث خيابان‌ها و بزرگراه‌ها از جمله نيازهاى امروز بشر مخصوصاً در زندگى شهرى احداث خيابان‌ها و بزرگراه‌هاى متناسب با وسايل نقليهء موجود در آن شهر و حجم و ترافيك آن است ولى اين مسأله با مشكلى به نام تخريب خانه‌هاى مردم و تصرف در املاك آنان روبه‌روست ، چه بايد كرد ؟ توضيح آنكه بدون شك انسان امروزى نمىتواند به وسايل نقليّه زمان‌هاى گذشته قناعت نموده و خود را از وسايل نقليّه سريع و راحتى كه امروزه براى حمل و نقل اشخاص يا بارهاى سنگين اختراع شده محروم سازد . اگر كشورى از كشورهاى جهان مرتكب اين خطا شود و در سفرهاى داخل شهرى و خارج شهرى مثلًا از شتر و اسب و مانند آن استفاده كند و ماشين آلات جديد را در صنعت و زراعت و ديگر مشاغل به كنارى نهد ، و در دفاع از كشورها از هيچ يك از سلاح‌هاى جنگى روز استفاده نكند و فقط با شمشير و نيزه به ميدان جنگ برود بدون شك چنين كشورى عقب‌مانده‌ترين ، فقيرترين ، ضعيف‌ترين و وابسته‌ترين كشورهاى دنيا محسوب خواهد شد و نظام چنين كشورى به هم مىريزد و سنگ روى سنگ نخواهد ماند . علاوه بر اين كه چنين كارى مخالف كلام خداوند در آيهء 60 سورهء انفال است كه مىفرمايد : « « وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ » ؛ هر نوع ( امكانات و ) نيرويى در توان داريد ، براى مقابله با آنها [ دشمنان ] آماده سازيد » . همان گونه كه منافات با آيهء 141 سورهء نساء دارد ، كه مىفرمايد : « « لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا » ؛ خداوند هرگز كافران را بر مؤمنان تسلّطى نداده است » . و همان‌طور كه مخالف با اين روايت است و مانع تحقق مضمون آن ، كه در واقع يك حكم شرعى است ، مىگردد : « الْإِسْلام يَعْلُو وَ لا يُعْلى عَلَيْهِ ؛ اسلام برترى پيدا مىكند و هيچ چيز بر آن برترى نخواهد يافت » . « 1 »

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 17 ، ص 460 ، ابواب ميراث الابوين ، باب 15 ، ح 2 .